ΑΙΤΙΟΛΟΓΩΝΤΑΣ ΤΟ «ΟΧΙ»
ΣΤΟΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΚΑΝΟΝΑ
στην εφημερίδα "Τύπος της Κυριακής" της 13/2/2011
Από θεσμική άποψη, η πρωτοβουλία καθιέρωσης του συνταγματικού δημοσιονομικού κανόνα για τις χώρες της ευρωζώνης που δεν τον έχουν υιοθετήσει ως τώρα -και είναι η συντριπτική πλειοψηφία- δεν μπορεί και δεν πρόκειται να ευδοκιμήσει για τους εξής –μεταξύ άλλων φυσικά- λόγους, οι οποίοι έχουν αναφορά στην ίδια τη δημοκρατική αρχή. Και ευελπιστούμε πως η Ευρωπαϊκή Ένωση στο σύνολό της –άρα και η Γερμανία- αποδέχεται τουλάχιστον τους στοιχειώδεις κανόνες Δημοκρατίας, μέσα από τους οποίους γεννήθηκε και ενόψει των οποίων και μόνο μπορεί να οραματίζεται ένα μέλλον ανάλογo των προσδοκιών που τη θεμελίωσαν.
I. Κατά πρώτο λόγο, η αρχή της ισότητας –ένας από τους πυλώνες πάνω στους οποίου εδράζεται το θεσμικό και κοινωνικό αέτωμα της δημοκρατικής αρχής- επιβάλει ένας τέτοιος δημοσιονομικός κανόνας να ισχύει για όλα, ανεξαιρέτως, τα κράτη-μέλη της ευρωζώνης. Μόνο που η αρχή της ισότητας, κατά γενική πλέον ομολογία και αποδοχή, δεν νοείται αριθμητικώς αλλά αναλογικώς. Δηλαδή με την έννοια της ίσης μεταχείρισης ουσιωδώς όμοιων καταστάσεων και, συνακόλουθα, της άνισης μεταχείρισης ουσιωδώς ανόμοιων καταστάσεων. Για ν’ αναχθούμε στον αριστοτελικής καταγωγής ορισμό «εκάστω το ίδιον αυτώ αποδιδόναι». Και στην εντελώς σύγχρονη εποχή, κατά τον μέντορα της περί Δικαιοσύνης θεωρίας Τζων Ρόουλς («Θεωρία περί Δικαιοσύνης», 1971), η πλήρης και συνεπής αρχή της ισότητας, κατά το πνεύμα της, σημαίνει πρωτίστως ισότητα ως προς την αφετηρία, από την οποία ξεκινά καθένας. Με άλλα λόγια –και για το ζήτημα που αναλύεται εδώ- δεν είναι δίκαιο να υποχρεώνεις χώρες να οδηγηθούν στα ίδια οικονομικά αποτελέσματα, επιβάλλοντας επιλεκτικώς τεράστιες θυσίες στο κατά περίπτωση κοινωνικό σύνολο, εφόσον αυτές ξεκινούν, χωρίς δική τους μάλιστα αποκλειστικώς υπαιτιότητα, από διαφορετική οικονομική αφετηρία. Πολύ περισσότερο όταν η διαφοροποίηση ως προς την αφετηρία οφείλεται, κατά μεγάλο μέρος, στο ότι οι χώρες που έμειναν πίσω πληρώνουν ουσιαστικά το κόστος για να μπορούν σήμερα άλλοι να παραδίδουν μαθήματα οικονομικής προόδου και να εμφανίζονται ως «παραδείγματα προς μίμησιν»! Συνεπώς, η γενικευμένη και ισοπεδωτική εφαρμογή ενός συνταγματικού δημοσιονομικού κανόνα παραβιάζει την αρχή της ισότητας, με την έννοια της αναλογικής Δικαιοσύνης και αντιβαίνει στις ίδιες τις αρχές και της αξίες, πάνω στις οποίες θεμελιώνεται η δομή της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

