Βουλή - Αγορεύσεις / Παρεμβάσεις

2-2-2011. Αγόρευση κ. Προκόπη Παυλόπουλου κατά τη συζήτηση της τροπολογίας που κατέθεσε η Νέα Δημοκρατία:  «Ακαδημαϊκές Ελευθερίες, Ακαδημαϊκό Άσυλο»

ΠΡΟΚΟΠΗΣ ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ[1]: Κύριε Πρόεδρε, θα επανέλθω στην τροπολογία την οποία έχει καταθέσει η Νέα Δημοκρατία για το θέμα του ασύλου. Θα ήθελα, ύστερα από την ένταση που επικράτησε στην Αίθουσα, να δούμε με πιο ψύχραιμο μάτι ένα ζήτημα το οποίο έχει τεράστια σημασία και πρέπει να το προσεγγίσουμε με την αρμόζουσα σοβαρότητα.

Θα διευκρινίσω κάτι πρώτα. Η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας και η τροπολογία που έχει καταθέσει δεν είναι τροπολογία κατάργησης του θεσμού του ασύλου. Στην πραγματικότητα είναι τροπολογία αποκατάστασης του θεσμού του ασύλου στις σωστές του διαστάσεις και στην αποστολή του. Διότι το πανεπιστημιακό άσυλο εξετράπη από το δρόμο τον οποίο έπρεπε να ακολουθήσει και από την αποστολή που όφειλε να επιτελέσει, αλλά και από την παράδοση εκείνη μέσα από την οποία ξεπήδησε. Άρα, οφείλουμε να το αποκαταστήσουμε. Ας όψονται εκείνοι οι οποίοι οδήγησαν στην καταστρατήγησή του. Αυτοί είναι οι υπαίτιοι. Εξαιτίας αυτών φτάνουμε στο σημείο τούτη την ώρα να χρειάζεται να υπερασπιστούμε πράγματι το άσυλο.

Άκουσα τον Αρχηγό του ΣΥΡΙΖΑ τον κ. Τσίπρα να μας δίνει μια ιδέα του ασύλου, επικαλούμενος μάλιστα και τις απόψεις της κ. Καρυστιάνη, και της κ. Μάρως Δούκα.

Σέβομαι όλες τις απόψεις των ανθρώπων της λογοτεχνίας, των ανθρώπων του πνεύματος. Άλλο, όμως, οι ιδέες που μπορεί να έχουμε γενικότερα και άλλο η ουσία των πραγμάτων και άλλο ιδίως η θεσμική και πολιτική οντότητα του ασύλου.

Πρέπει να ξεκαθαρίσουμε ένα πράγμα. Δεν μπορεί να συγχέουμε το θεσμό του ικέτη και τις Ικέτιδες του Αισχύλου, με το θεσμό του ασύλου. Αυτό να το ξεκαθαρίσουμε κάποτε. Ας πούμε, επιτέλους, πώς και γιατί ξεκίνησε το άσυλο. Το πανεπιστημιακό άσυλο -το τονίζω- το οποίο είναι εντελώς διαφορετικό από το θεσμό του ικέτη στην αρχαιότητα, εντελώς διαφορετικό από την προστασία που έχουν άλλοι θεσμοί, όπως παραδείγματος χάριν η εκκλησία και οι ιεροί χώροι, ξεκίνησε από την ανάγκη προστασίας των ανθρώπων, οι οποίοι αποτελούν την ουσία και τον πυρήνα των ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων.

Το ανώτατο εκπαιδευτικό ίδρυμα, από τη φύση του από τότε που γεννήθηκε και μέσα από το άρθρο 16 του Συντάγματος είναι ένα νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου, το οποίο έχει σωματειακή μορφή. Παρά το γεγονός ότι τα λέμε ιδρύματα, τα πανεπιστήμια δεν είναι ιδρυματικά νομικά πρόσωπα. Δεν είναι περιουσία τεταγμένη στην εξυπηρέτηση ορισμένου σκοπού, όπως είναι τα ιδρύματα. Στην ουσία είναι σωματείο. Είναι εσμός διδασκόντων και διδασκομένων. Η πεμπτουσία των ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων είναι σωματειακή μεταξύ διδασκόντων και διδασκομένων. Το πανεπιστήμιο είναι, ακριβώς, ο χώρος μέσα στον οποίο αναπτύσσεται η διδασκαλία, η έρευνα και βεβαίως, η ελευθερία της έκφρασης, γιατί σ’ αυτό το επίπεδο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης πρέπει να υπάρχει -και αυτό κατοχυρώνει το Σύνταγμα- ακαδημαϊκή ελευθερία σε ό,τι αφορά τη διδασκαλία.

ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ (Βύρων Πολύδωρας): Κύριε Παυλόπουλε, με συγχωρείτε που σας διακόπτω.

ΠΡΟΚΟΠΗΣ ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ: Μάλιστα, κύριε Πρόεδρε.

ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ (Βύρων Πολύδωρας): Στην έννοια αυτήν τη σωματειακή, υπάρχει και η άλλη η συγγενής έννοια, η έννοια της «universitas» που είναι προαναγεννησιακή έννοια και εκφράζει αυτήν την ενότητα διδασκόντων και διδασκομένων στον πανεπιστημιακό χώρο.

ΠΡΟΚΟΠΗΣ ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ: Κύριε Πρόεδρε, μιας και το αναφέρατε, ακριβώς ο όρος ή ο θεσμός της universitas είναι αυτός, ο οποίος κατοχυρώνει, θεμελιώνει, τη σωματειακή μορφή. Αυτό τόνισα προηγουμένως.

Άρα, όταν έχεις σ’ αυτό το επίπεδο διδάσκοντες και διδασκομένους, απαραίτητο στοιχείο είναι η ελευθερία και σε ό,τι αφορά τη διδασκαλία και σε ό,τι αφορά την έρευνα. Αμοιβαία ελευθερία. Αυτό, όμως, αφορά τους διδάσκοντες και τους διδασκομένους. Το άσυλο τι σημαίνει; Ο χώρος της έρευνας και της διδασκαλίας δεν είναι άβατο. Είναι χώρος στον οποίο πρέπει κάθε μέλος της πανεπιστημιακής κοινότητος να αναπτύσσει ελεύθερα τις απόψεις του. Και όποιος επιχειρεί να παραβιάσει ή να φιμώσει αυτήν την ελευθερία, παραβιάζει το άσυλο.

Από τη φύση, λοιπόν, του Ανώτατου Εκπαιδευτικού Ιδρύματος το άσυλο, όσον αφορά την ουσία του, είναι ελευθερία. Και όσον αφορά το χώρο περιορίζεται εκεί που αναπτύσσεται αυτή η ελευθερία. Από αυτόν ακριβώς το σκοπό εξετράπη το άσυλο. Με την ευθύνη τίνων δεν θα το πω εγώ.

Όλοι ξέρουμε, όμως, ότι μετά την κατάκτηση του ασύλου, μετά την πτώση της δικτατορίας, κάποιοι νόμισαν ότι μπορεί το πανεπιστήμιο από τη μια πλευρά να μονοπωλεί ορισμένες ιδεολογίες -και αυτό πρέπει να το τονίσουμε, γιατί υπήρξε μια ιδεολογική τρομοκρατία αμέσως μετά την Μεταπολίτευση εναντίον αυτού που κάποιοι θεωρούσαν συντηρητικό ή δεξιό ή όπως ήθελαν να τον πουν- και από την άλλη θεώρησαν ότι μπορεί να εισέρχεται ο οποιοσδήποτε στο άσυλο για να μην καταδιώκεται, ανεξάρτητα από το τι εκφράζει, ανεξάρτητα από το τι επιδιώκει.

Μα, αυτό στην ουσία σημαίνει κατάργηση του ασύλου. Γιατί αν το άσυλο είναι χώρος και μέσο ανάπτυξης ιδεών, όποιος το παραβιάζει, όποιος είναι εκείνος ο οποίος μπαίνει μέσα χωρίς να έχει το δικαίωμα και όποιος κάνει κάτι διαφορετικό από αυτό που εκφράζει η ελευθερία της έρευνας και της διδασκαλίας, στην ουσία καταχράται του ασύλου.

Αν φτάσαμε, λοιπόν, σήμερα, με την πρόταση την οποία κάνουμε και την τροπολογία που έχουμε καταθέσει, να λέμε ότι καταργούνται οι διατάξεις περί ασύλου που ισχύουν σήμερα, είναι γιατί θέλουμε να αποκαταστήσουμε το άσυλο. Σας το λέω γιατί; Γιατί με την τροπολογία που καταθέσαμε συμβαίνει το εξής:

Πρώτον, όποιος θέλει από τους διδάσκοντες και τους διδασκομένους εκφράζει τις απόψεις του και είναι ελεύθερος να το κάνει και όποιος πάει να παραβιάσει αυτήν την ελευθερία, τιμωρείται μέσα από τις διατάξεις που όλοι ξέρουμε ότι ισχύουν σήμερα. Αλλά και όποιος είναι εκείνος ο οποίος παρεμβαίνει στο άσυλο για να το χρησιμοποιήσει για άλλο σκοπό -είναι η έννοια της κατάχρησης της εξουσίας από νομική πλευρά- και εκείνος πρέπει να τιμωρηθεί.

Φτάσαμε, όμως, εδώ ακριβώς γιατί μέχρι σήμερα κάναμε πολλές υποχωρήσεις. Και οι υποχωρήσεις αυτές αντί να γίνουν κατανοητές, οδήγησαν κάποιους να θεωρήσουν ότι είναι αδυναμία ή τους οδήγησαν στο να υιοθετούν απόψεις σαν και αυτές που ανέπτυξε ο κ. Τσίπρας, απόψεις που δεν έχουν καμία σχέση με την ουσία του ασύλου, καμία σχέση με τη διαδρομή του, καμία σχέση με την αποστολή του. Και το τονίζω και αυτό το λέω για όλους τους θεσμούς.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, στους κρίσιμους καιρούς που ζούμε, γιατί έρχονται δύσκολες μέρες –είναι, ήδη, πολύ δύσκολες οι μέρες, θα έρθουν και δυσκολότερες, μην αυταπατώμεθα-έχουμε χρέος να προστατεύσουμε και τους θεσμούς. Δεν παίζουν λιγότερο ρόλο. Ξέρω, βέβαια, ότι τα οικονομικά μέσα που πρέπει να έχουμε, η δυστυχία που υπάρχει, έχουν τεράστια σημασία για την κοινωνία μας. Ας στηρίξουμε όμως και τους θεσμούς, γιατί είναι το τελευταίο αποκούμπι, το τελευταίο μετερίζι πίσω από το οποίο πρέπει να σταθούμε. Αν τους ευτελίσουμε, αν τους παραδώσουμε βορρά ή προσάναμμα στις ορέξεις ή στη φωτιά του λαϊκισμού, τότε από εκεί και πέρα κάθε τι θα καταρρέει και μαζί μ’ αυτό θα καταρρεύσουν και όλα τα ερείσματα των αρχών και των αξιών που οφείλουμε και τώρα να υπερασπιστούμε.

Να το ξεκαθαρίσουμε, λοιπόν, αυτό. Τονίζω -και κλείνω με τούτο- η πρότασή μας είναι μια πρόταση που δεν συνιστά άρνηση του θεσμού του ασύλου. Είναι μια πρόταση που στηρίζει το θεσμό. Αυτό θα το κάνουμε για όλους τους θεσμούς που σ’ αυτούς τους δύσκολους καιρούς χρειάζεται να τους στηρίξουμε.

 Ευχαριστώ πολύ, κύριε Πρόεδρε.
……….

[1] Σελ. 4720,  http://www.hellenicparliament.gr/UserFiles/a08fc2dd-61a9-4a83-b09a-09f4c564609d/es20110202%20(proi).pdf